4 Σημάδια ότι σε εκμεταλλεύονται

Έχεις νιώσει ποτέ ότι κάτι “δεν κολλάει” στη συμπεριφορά κάποιου, αλλά δυσκολεύεσαι να το εξηγήσεις με λόγια; 4 Σημάδια ότι σε εκμεταλλεύονται.

Ως Coach Θετικής Ψυχολογίας, βλέπω συχνά γυναίκες που αμφιβάλλουν για το ένστικτό τους. Η εκμετάλλευση δεν είναι πάντα κραυγαλέα. Πολλές φορές έρχεται αθόρυβα, μέσα από «αστεία», «καλές προθέσεις» ή μόνιμες δικαιολογίες. Παρακάτω θα βρεις τέσσερα σαφή σημάδια και τη ψυχολογική οπτική πίσω από το καθένα ώστε να αναγνωρίζεις έγκαιρα τι συμβαίνει και να θέτεις υγιή όρια. 4 Σημάδια ότι σε εκμεταλλεύονται

1) Υποτιμά τα προβλήματα σου – 4 Σημάδια ότι σε εκμεταλλεύονται

Τι συμβαίνει: Όταν μοιράζεσαι ένα πρόβλημα ή μια δυσκολία που αντιμετωπίζεις και ακούς απαντήσεις όπως: «Νομίζεις ότι αυτό είναι δύσκολο; Να σου πω εγώ τι περνάω…». Ουσιαστικά δεν ακούει αυτό που λες και αρχίζει να μιλά για τον εαυτό του.

Εδώ συχνά κρύβεται χαμηλή ενσυναίσθηση ή ναρκισσιστικά στοιχεία. Το μήνυμα που λαμβάνεις υποσυνείδητα είναι «οι ανάγκες σου δεν έχουν σημασία». Με τον χρόνο, αυτό μειώνει την αυτοεκτίμηση σου και σε κάνει να αμφισβητείς τη δική σου πραγματικότητα.

Τι μπορείς να κάνεις τώρα:

• Είναι σημαντικό να μιλήσεις και να αναφέρεις το μοτίβο συμπρεριφοράς χωρίς να κατηγορήσεις: «Νιώθω ότι όταν μοιράζομαι κάτι, η συζήτηση γυρίζει πάντα σε σένα. Θα ήθελα να με ακούσεις για 5 λεπτά».

• Παρατήρησε ανταποκρίνεται. Αν όχι, βάλε χρονικά όρια στις συζητήσεις σας και ψάξε αλλού την συναισθηματική στήριξη που έχεις ανάγκη.

2) Κάνει «αστεία» που σε μειώνουν

Τι συμβαίνει: Κάνει προσωπικά σχόλια που σε πληγώνουν και όταν αντιδράς, απαντά «Έλα μωρέ, μια κουβέντα είπα» ή «Μην τα παίρνεις όλα τόσο σοβαρά». Δηλαδή δεν αναλαμβάνει την ευθύνη των πράξεων του και σε κάνει να αμφιβάλλεις για σένα.

Αυτή είναι κλασική τεχνική υποτίμησης και ψυχολογικής βίας. Το άτομο κάνει τα υποτιμητικά “αστεία”, βλέπει την επίδραση που δημιουργούν και μετά ακυρώνει τα συναισθήματα σου. Δηλαδή δεν αποδέχεται ότι αυτό που νιώθεις είναι αληθινό  ώστε καταλήγεις ν’ αμφιβάλλεις για την αντίδραση σου. Το επαναλαμβανόμενο «αστείο» που πονάει δεν είναι αστείο είναι μήνυμα, που οφείλεις να το προσέξεις.

Τι μπορείς να κάνεις τώρα:

• Θέσε μη διαπραγματεύσιμα όρια: «Όταν γίνεται χιούμορ για [Χ], σταματάω τη συζήτηση. Αν συνεχιστεί, φεύγω/κλείνω το τηλέφωνο».

• Παρατήρησε τη συμπεριφορά, όχι τις λέξεις. Η αλλαγή φαίνεται μέσα από πράξεις, όχι στις συγγνώμες. Αν συνεχίζει να σου υπόσχεται ότι θα αλλάξει αλλά η συμπεριφορά του παραμένει η ίδια οφείλεις να απομακρυνθείς ώστε να προστατεύσεις τον εαυτό σου.

3) «Σε βοηθά» με όρους – 4 Σημάδια ότι σε εκμεταλλεύονται

Τι συμβαίνει: Κάνει πράγματα που δεν ζήτησες και αργότερα τα χρησιμοποιεί για να σε πιέσει να κάνεις κάτι εσύ γι’ αυτόν που ίσως δεν θα έκανες διαφορετικά. Χρησιμοποιεί φράσεις: «Αφού έκανα εγώ αυτό για σένα, τώρα πρέπει κι εσύ…».

Αυτό είναι χειριστική «γενναιοδωρία». Η βοήθεια δεν είναι μία ανιδιοτελής προσφορά, αλλά είναι “ανταλλαγή”. Σου δημιουργεί συναισθήματα ενοχής και υποχρέωσης, ώστε να λες «ναι» σε πράγματα που δεν θέλεις να κάνεις και τώρα νιώθει υποχρέωση να τα κάνεις.

Τι μπορείς να κάνεις τώρα:

• Μάθε να μην αποδέχεσαι «χάρες» που δεν ζήτησες. Όταν παρατηρείς αυτή τη συμπεριφορά που συνήθως επαναλαμβάνεται είναι καλύτερα για εσένα να αντιδράσεις. Μπορείς για παράδειγμα να πεις: «Εκτιμώ την καλή σου πρόθεση, αλλά δεν το χρειάζομαι/δεν θα το χρησιμοποιήσω».

• Όρισε ανταμοιβές και ρόλους σε συνεργασίες («Αν χρειαστώ, θα στο ζητήσω εγώ»). Η σαφήνεια μειώνει τον χώρο για χειρισμό. “Οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τους καλούς φίλους” λέει ο σοφός λαός μας. Είναι στο χέρι σου να ξεκαθαρίσεις τι αποδέχεσαι και τι όχι.

   4) Παίζει το θύμα – 4 Σημάδια ότι σε εκμεταλλεύονται

Τι συμβαίνει: Ακούς φράσεις όπως: «Δεν φταίω εγώ ποτέ», «Όλα σε μένα συμβαίνουν», «Χωρίς εσένα δεν μπορώ». Έπειτα ζητά να κάνεις πράγματα που υπό κανονικές συνθήκες θα αρνιόσουν να κάνεις.

Αυτό είναι συναισθηματικός εκβιασμός. Η εικόνα του «αδύναμου» ενεργοποιεί τη δική σου  φροντίδα σου ειδικά αν είσαι άνθρωπος που προσφέρει πολύ στους άλλους. Το αποτέλεσμα; Αναλαμβάνεις ρόλους που δεν σου αναλογούν, “φορτώνεσαι” δουλειές που δεν είναι δικές σου, και το μοτίβο επαναλαμβάνεται και γίνεται μόνιμο.

Τι μπορείς να κάνεις τώρα:

• Ξεχώρισε τη συμπόνια από την ανάληψη ευθύνης. ‘Αρχισε πρώτα να το συνειδητοποιείς εσύ ότι το να αρνηθείς να κάνεις κάτι που δεν είναι δική σου αρμοδιότητα δεν σημαίνει ότι είσαι κακός άνθρωπος. Πες:”Μπορώ να σε συμπονώ χωρίς να αναλάβω τη δουλειά σου.”

• Χρησιμοποίησε φράσεις-όρια: π.χ. «Καταλαβαίνω ότι δυσκολεύεσαι. Δεν μπορώ να το κάνω εγώ, μπορούμε όμως να σκεφτούμε μαζί επιλογές».

Γιατί μένω σε μια τέτοια σχέση;

Πολύ συχνά, πίσω από την ανεκτικότητα στην εκμετάλλευση υπάρχει:

• Φόβος σύγκρουσης («αν μιλήσω θα με απορρίψει»)

• Είναι και ο ρόλος του «καλού κοριτσιού»

• Δεν υπήρχαν όρια από οικογενειακά πρότυπα

• Ελπίδα ότι «θα αλλάξει» αν προσφέρω λίγο περισσότερο

Δεν φταις εσύ. Έκανες το καλύτερο που ήξερες με όσα γνώριζες. Από εδώ και πέρα, στόχος είναι να προσθέσεις γνώσεις και εργαλεία και να αρχίσεις να συμπεριφέρεσαι διαφορετικά.

    Μικρός οδηγός προστασίας

1️⃣ Σταμάτα – Μίλησε – Ζήτησε
Σταμάτα το αυτόματο «ναι», πες τι συμβαίνει («νιώθω πίεση/υποτίμηση») και ζήτησε συγκεκριμένη αλλαγή.

2️⃣ Κράτα σημειώσεις
Γράψε περιστατικά με ημερομηνία/λέξεις-κλειδιά. Όχι για να κατηγορήσεις, αλλά για να δεις το μοτίβο συμπεριφοράς πιο καθαρά.

3️⃣ Όρια με συνέπεια
Όριο χωρίς συνέπεια είναι ευχή. Αν παραβιαστεί, κάνε την ενέργεια που έχεις πει (σταματώ τη συζήτηση, φεύγω).

4️⃣ Δικτύωση υποστήριξης
Μίλα με έναν άνθρωπο εμπιστοσύνης ή ειδικό. Δεν χρειάζεται να πιέζεσαι μόνη σου να βρεις λύση.

5️⃣ Αυτοφροντίδα 
Ύπνος, σωστή διατροφή, κίνηση, ηρεμία. Δεν είναι πολυτέλεια  είναι απαραίτητη φροντίδα.

Μπορεί να σωθεί αυτή η σχέση;

Εξαρτάται από τη διάθεση για ανάληψη ευθύνης και συνεπή αλλαγή. Αν το άλλο άτομο αναγνωρίζει, ζητά βοήθεια και αλλάζει συμπεριφορά, υπάρχει ελπίδα. Αν βλέπεις κλιμάκωση, έλεγχο ή απειλές, προέχει η ασφάλεια σου. Ζήτησε άμεσα υποστήριξη από ειδικό ή γραμμή βοήθειας.

Δημιούργησε καλύτερες σχέσεις

Οι υγιείς σχέσεις δεν σε κάνουν να αμφιβάλλεις μόνιμα για τον εαυτό σου. Σε ενδυναμώνουν. Αν αναγνωρίζεις τα παραπάνω σημάδια, δεν είσαι υπερβολική. Κάθε μικρό «όχι» στην εκμετάλλευση είναι ένα μεγάλο «ναι» στον αυτοσεβασμό και την αξιοπρέπεια σου.

🦋 Αν νιώθεις έτοιμη να δουλέψεις πρακτικά πάνω σε όρια, αυτοεκτίμηση και υγιείς σχέσεις, σε περιμένω στο πρόγραμμα «Αναζωογόνηση & Μεταμόρφωση» θα μάθεις βήμα-βήμα πώς να δημιουργείς ουσιαστικές σχέσεις που ομορφαίνουν περισσότερο τη ζωή σου.

Θες κι άλλα εργαλεία σαν αυτό; Ακολούθησε τη σελίδα μου στο Facebook ή μπες στην παρέα μας στο Instagram.